ක්ෂුද්‍ර ප්ලාස්ටික් පරිසරයෙන් ඉවත් කිරීම සහ ඉතියෝපියාවේ තතු

                                               . පරිසරයට අප අයත් වනවා මිසෙක අපට පරිසරය අයත් නැති හෙයින්, පරිසරය ආරක්ෂා කර ගැනීමට අප පෞද්ගලිකවම කැප විය යුතුය යන්න විශේෂයෙන් කිව යුතු නැත. අපට කල හැකි බොහෝ දේ අතරෙන් කීපයක් වන්නේ ප්ලාස්ටික් හැකි තරම් අවම සේ භාවිතයත්, හැකි හැමවිටම ඒවා ප්‍රතිචක්‍රීයකරණයට යොමු කිරීමත්, එසේම හැකි සැමවිටම ඒවා වරකට වඩා භාවිතයත් වේ. පොලිතීන් යන්න එන්නේ... Continue Reading →

ලෝකයේ ඇති විශාලතම සුළං මෝල.

                                                               ලිපිය ලියන්නේ 2021 පෙබරවාරි 12 වේ. මේ ලිපියට දිනයක් දැම්මේ, මින් පෙර තිබුණු විශාලම සුළං මෝල ගැන මෙයට වසරකට පමණ පෙර ප්‍රවෘත්ති පලව තිබුණු හෙයිණි. එනම් තවත් වසරකින් පමණ මීටත් වඩා විශාල සුළං මෝලක් ගැන ප්‍රවෘත්ති ලැබෙන්නට පුළුවන. එවිට මෙය ලෝකයේ ඇති දැවැන්තම සුළං මෝල නොවෙන්නට ඉඩ ඇත.  ඒ තරම් වේගයෙන් පුනර්ජන බල ශක්තිය... Continue Reading →

තෙවන ලෝක යුද්ධය අප්‍රිකාවෙන් ආරම්භ වේද ?

මෙය දිග කතාවක් වුවද, ලොවටම බලපාන වැදගත් පුවතකි. දේශපාලන මෙන්ම ලෝකයේ බල ශක්තිය පිළිබඳ තීරණාත්මක මංසන්දියක් හෙයිණි. මීට වඩා කෙටියෙන් නම් මෙය ලිවීමට අපහසුය.   සුඩානයේ කාර්ටූම් නගරයේ චීන්නුන් විසින් තනන ලද මහ පාළම උඩ සිට බලන විට අපූරු දර්ශණයක් පෙනේ. උගන්ඩාවේ සිට ගලා එන විශාළ පළලකින් යුතු මහා ගංගාවක් වන සුදු නයිල් නදිය, ඉතියෝපියානු... Continue Reading →

අපේ ආදී මුතුන් මිත්තෝ

අපේ අතීතය කොතරම් දුරකට නම් සොයා යා හැකිද යන ප්‍රශ්නයේදී පරම්පරා හත අටකට පමණ එහා ඈතට යන විට ඒවා සංකීර්ණ මෙන්ම ඉතා අපැහැදිළි වේ. ඒ ආකාරයේ කෙටි අතීතයක් සෙවීමට පරම්පරා දත්ත, ඉඩම් නඩු සහ තෝම්බු ප්‍රයෝජනවත් වේ. නමුත් යටත් විජිත කාලයට පෙර සිටි මී මුත්තන් ගැන සෙවීමට මේ තොරතුරු අප්‍රමාණවත් වේ. හුදෙක් කුතුහලය නිසා මේ... Continue Reading →

අපි පැමිණියේ කොහෙන්ද ?

ලෝකයේ කොයි කොනක බැලුවත්, අද ජීවත් වන මිනිසා එකිනෙකාට එතරම් වෙනස් නොවේ. සංස්කෘතීන්, ආගම් ජාතීන් යන සීමා පැත්තකට දැමූ විට අදලොව විසිර සිටින ‘හෝමෝ සේපියන්’ යන මිනිසාගේ වෙනස්කමක් ඇත්තේම නැති තරම් වේ. මානවයාගේ ඇරඹුම සඳහා වූ ගවේෂණ, ඉතියෝපියාවේ දී සොයාගත් ඉතා වැදගත් සාධකයක් වන ‘ලුසී’ සොයා ගැනීමට පෙර සිටම ආරම්භ විය. මෙහිදී එක මානව විශේෂයක්... Continue Reading →

නයිල් ගඟ, ඉතියෝපියාවේ බැම්ම සහ ඊජිප්තුව

මුළු ලෝකයම අවුලෙන් අවුලට පත් කල සුද්දාගේ තවත් වික්‍රමයක් මේ අන්දරයේ සැඟව ඇත. අප්‍රිකාවේ ඇති ඉතියෝපියාවේ සහ උගන්ඩාවේ සිට පිළිවෙලින් නිල් නයිල් නදිය සහ සුදු නයිල් නදිය සේ සුඩානයේදී එක්වෙමින් ප්‍රධාන නදිය මධ්‍යධරණී මුහුදට ඊජිප්තුවේ කයිරෝ නගරයෙන් ගලා බසී. සුද්දා මේ ජලය බෙදා ගැන්මට ඉතියෝපියාව අමතක කර කලකට පෙර අප්‍රිකානුවන්ට දුන් දිරච්ච ලණුව දැන් කැඩී,... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 14 – ලුසී – මිනිසත් බවේ ආරම්භය

ඩොනල්ඩ්ස් සී ජොන්සන් මෙසේ කියයි… “අඩිස් අබාබා වලින් සැතැප්ම 150ක් ඈත, හඩාර් ප්‍රදේශයේ මඩ ඉවුරක අප කූඩාරම් ගසා ගෙන සිටියෙමු. මා කණ්ඩායම් නායකයෙක් සේ ඉතියෝපියාවේ මේ පළාතේ සති දෙකක් පමණ සිටින්නේ ෆොසිල අධීක්ෂණයේ සිටි නිසා විය. කණ්ඩායමේ ඇමරිකානු ෆොසිල තාක්ෂණික ශිෂ්‍යයෙක් වූ ටොම් ග්‍රේ ද සිටියේය. … “162 කොටස නේද අද අපි පරීක්ෂා කරන්න යන්නේ?... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 13 – කන බොන දේ, මිනිසුන් ගැන විතරද අප මෙවැනි රටක් ගැන දැන ගත යුතු වන්නේ ?

ඔව්, අද අපි නයිල් ගංගාව සහ සුළං මගින් ලබා ගන්නා විදුළි බලය ගැන සිත් යොමු කරමු. ඕනෑම රටක බල ශක්ති අවශ්‍යතාවය ඒ රටේ දියුණුවට ප්‍රයෝජනවත් වෙනවා. කර්මාන්ත මෙන්ම මිනිසුන්ගේ එදිනෙදා අවශ්‍යතා බාධාවකින් තොරව ඉටු කර ගැනීමේ වැදගත්කම, මේ පසු ගාමී කියා ලෝ පුරා ප්‍රචාරය වූ රටේ ඉතා ඉහළ මට්ටමෙන් ක්‍රියාත්මක වෙනවා. ’නිල් නයිල් නදිය’ ඉතියෝපියාවේ... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 12 – ඔවුන්ගේ දින දර්ශනය වසර සහ භාෂාව සහ ඇදහීම්

‘ලලිබෙලා’ හී සම්පුර්ණ ගලෙන් කරන ලද ක්‍රිස්තියානි පල්ලි, ඉතියෝපියාවේ එක්තරා ආකර්ශනීය ස්ථානයක් වෙනවා. Ark of the Covenant යන්න මේ එක් කිතුණු පල්ලියක සඟවලා තියෙනවා කියා කියනවා. මොකක්ද මේ Ark of the Covenant කියන්නේ...?...? ... ඔව්, ඒ දශ පණත මුලින්ම ලියන ලද ගල් පුවරු තබා ඇති, රත්‍රන් වලින් හැඩ වැඩ දමා ඇති ලී පෙට්ටියයි. ඉතියෝපියානු විශ්වාසයන්... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 11 – මඟ තොට හමුවන අය – තේ වක්කරන්නා.

ඉතියෝපියාව තේ වගාව කෙරෙන රටකි. විශේෂයෙන් දකුණු දෙස ඇති ‘හවාසා’ නම් ප්‍රාන්තය තේ වගාවට ප්‍රසිද්ධය. එහෙත් පිට රට යැවීමට ඒ නිෂ්පාදනය ප්‍රමාණවත් නොවේ. ඒ තේ වල තත්වයද ලංකාවට සාපේක්ෂව එතරම් ඉහළ තලයක නැත. කෙසේ වුවද ලංකාවේ කලබල ඇති කාලවලදී, තේ ක්ෂේත්‍රයේ කඩා වැටීම් සිදු විය. ලංකාවේ තේ කර්මනාත ශාලා පුළුස්සා දමා විනාශ කල ඒ කාලයේ... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 3 – මඟ තොට හමු වන අය – කුකුල් වෙළෙන්දා හෙවත් ජංගම මස් කඩය.

පින්තුරයේ ඔබ දකින කුකුළන් විකුණන වෙළෙන්දා දින කීපයක්, මා එන යන මඟදී හමු විය.  බොහෝ විට මා බැලුවේ ඔහු දෙස නොව තව පැය කීපයක් ජීවන කාලයක් පමණක් ඇති, ඔහු එල්ලාගෙන යන අසරණයන් දෙස පමණි. එනම් ඔය ගැටගහගෙන සිටින කුකුළු කිකිළියන් දෙස පමණි. ඒ සතුන් අතර, ඇස් කරකවමින්, අවට සිටියවුන් දෙස ඔරවා බලමින් යන, කරමලය අමුතු,... Continue Reading →

මිනිස් චාරිකා (12) – අප්‍රිකාවට ගිය පැරණි තෙස්තමේන්තුව

මෙයින් අවුරුදු 3000 කට පෙර එක්තරා දිරිය කාන්තාවක්, තමන්ගේ රට ජාතිය ගැන සිතා අසීරු ගමනක යෙදෙන්නට තීරණය කලාය. ඒ රූමත්, නැණවත් ඉතියෝපියානු රැජිණක් වූ, ‘ශීබා’ විය.ඇයට කියන තව නමක් වන්නේ ‘මැකෙඩා’ යන්නය. ඒ ශීබා රැජිනට සොලොමොන් රජු හමුවීම, ඉතියෝපියානුවන්ට නම් ප්‍රසිද්ධ ආගමික සහ ඉතිහාසගත සිදුවීමකි. හීබෘ බයිබලය අනුව, ඔහු ඊශ්‍රායලයේ දෙවන රජු වූ ‘ඩේවිඩ්’ ගේ... Continue Reading →

කව්ද මේ යුදෙව්වන් කියන්නේ ?

පුරාණ ආසියාවේ පැවතුනණු සියලුම ශිෂ්ටාචාරයන් මගින් මිනිසා වෙත ඇති කල බලපෑමට වඩා, මේ හීබෘ හෙවත් යුදෙව්වන් ඇති කල බලපෑම විශාලය කිවහොත් එය අතිශයෝක්තියක් නොවේ. වරක් අරාබි කතරේ එඬේර ජීවිතයක් ගත කල ඔවුන් ඒ ප්‍රදේශය පුරා පැතිර සිටිය යුදෙව්වන් කෙසේ නම් ලොවට බලපෑමක් කලේද ? ඔවුන්ගේ පැරණිතම නායකයෙක් වන්නේ ‘ඒබ්‍රහම්’ යන තැනැත්තා ය. ඒබ්‍රහම් සිටි කාලයෙන්... Continue Reading →

අප්‍රිකාණු සුන්දරියකට ආදරය කලෙමි.

මව් පාර්ශවයෙන් මගේ ආච්චි මියගොස් දැන් දශක කීපයකි. ඇයගේ ඇටකටු සොයා ගැනීමට නොහැක. එහෙත් ඒ ආච්චි ගේ, ආච්චිගේත් ආච්චි සේ, තවත් මිලියන 3.2ක් ඈතට යන විට, එනම් බොහෝ කලකට පෙර මිය ගිය මගේ අවසාන ආච්චි විය හැකි, ආච්චිගේ ඇටකටු වල ෆොසිල, අප්‍රිකාවේ ඉතියෝපියානු-සුඩාන සීමාවේදී සොයාගත් බව ඔබ දන්නවාද ? එසේම ඒ ආච්චිට මට මෙන්ම, ඔබටද... Continue Reading →

සහරා කතරේ ගහ කොළ තිබුණාද?

ඔබ සමහරවිට ඇලෙක්ස් හේලි විසින් ලියන ලද ‘Roots’ හෙවත් 'මුල්' යන නවකතාව හෝ දශක කීපයකට පෙර රූපවාහිනියේද ප්‍රචාරය වූ එම නාට්‍ය මාලාව බලන්නට ඇත. ඔහු ගැම්බියාවෙන් අල්ලාගෙන ගිය වහලෙක්ගේ හත්වන මී මුණුපුරා විය. ගැම්බියාව කුඩා රටක් වුවද ගහ කොළ ඇති සරුසාර ඉතා සුන්දර රටකි. එය සෙනෙගාලය මගින් වටව ඇත. සෙනෙගාලය යනු බටහිර අප්‍රිකාවේ අත්ලාන්තික සාගරය... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 5 – පාරම්පරික ඇදහිළි.

ඔබ සමහරවිට අසා ඇති පරිදි, ‘Covenant of arc’ හෙවත් මෝසෙස් විසින් ලියන ලද,  ‘දස පනත’ ලියා ඇති පළමු පුස්තකය ඇත්තේ ඉතියෝපියාවේය. එය මෝසෙස් ගේ අත් අකුරෙන් ලියන ලද යයි විශ්වාසයක් පවතී. කළකට පසුව මෝසෙස් ගේ මුනුපුරෙක් වූ සොලමන් රජුගේ භාරයට එය පත්විණි. මේ ලියා ඇති ආකාරය ගැන සමහරු කියන්නේ ගල් පෙට්ටියක් ඇතුලත ඇති, ගලින් කරන... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 6 – අක්සුම් කුළුණු.

ඇත්තෙන්ම මේ දැවැන්ත කුළුණු තැනුවේ කුමක් සඳහාද යන්න සිතා ගත නොහැකි දෙයකි. කුළුණු එක ගලකින් තනා තිබීම මෙන්ම, ඒවා ඔසවා සිරස් අතට තැබීමත් මහත්මැ පුදුමයකි. විශේෂයෙන් උතුරු ඉතියෝපියාවේ අක්සුම් හී ඇති කුලුණ තනි ගලකින් තනා ඇත. මේ ගැන නොයෙක් අය, නොයෙක් ආකාරයේ දේවල් කියති. එක් විශේෂඥයෙක් කීවේ, මේවා එම පැරණි සමාජයේ මිනිස් ජනගහනය වර්ධනය කිරීමට... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 2 – ආගමික වෘතාන්ත: සොලොමන් රජු, ශීබා බිසව සහ, තවත් අනං මනං … [… දෙවන කොටස]

  මිනිසෙක් හෝ ගැහැණියක් බාහිරව සුන්දර වන්නේ ඔහුගේ හෝ ඇයගේ සමේ පැහැයෙන් කියා ඔබ සිතන්නේද ? අප්‍රිකාවේ බොහෝ තැන්වල සුන්දර මනින මිම්ම, ‘කෙනෙක්ගේ කළු බවය’. මට මතක හැටියට, අප්‍රිකාවේ ජනාධිපති කෙනෙක් වූ ‘නෙල්සන් මැන්ඩෙලා’ මෙසේ කියා ඇත. “දෙවියන් මිනිසා මැටියෙන් තනා, මැටි පුළුස්සන උදුණට දැම්මේය. නිවැරදිව පිළිස්සුණු මැටි කළුවී නිර්මාණය වූ මිනිසුන්, අප්‍රිකාවට යවන ලදී.... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 1 – ආගමික වෘතාන්ත: සොලොමන් රජු, ශීබා බිසව සහ, තවත් අනං මනං … [පළමුවන කොටස]

මෙයින් අවුරුදු 3000 කට පෙර එක්තරා දිරිය කාන්තාවක්, තමන්ගේ රට ජාතිය ගැන සිතා අසීරු ගමනක යෙදෙන්නට තීරණය කලාය. ඒ රූමත්, නැණවත් ඉතියෝපියානු රැජිණක් වූ, ‘ශීබා’ විය. ඉතියෝපියානුවන්, අදද ශීබා රැජිනව ආදරයෙන් සිහි පත් කරති. ඇය නිසා රටේ ඉරණම විසඳුනු බවද ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය ඔපවත් වූ බවද ඔවුන් කියති. මේ කුඩා ලියැවිල්ලේ තොරතුරු, මගේ ඉතියෝපියානු මිතුරන්ගෙන් සහ... Continue Reading →

ඉතියෝපියාව 9 – සාමාන්‍ය මිනිසුන්, සමාජය සහ දේශපාලන තත්වයෙන් බිඳක්

මේ පෝස්ට් එක ලියන්න නම් විශේෂ හේතුවක් නැත. එහෙත් ඉහත ඔබ කියැවූ පෝස්ට්ස් වලින්, යම් වැරදි වැටහීමක් ඉතියෝපියාව ගැන ගන්න ඇතැයි සිතන නිසා මෙය ලියමි. ඉතියෝපියාව යනු විශාල රටකි. මිලියන අසූවක ජනතාව මෙහි ඇත. එසේ හෙයින් ඔබ එක් තැනක දකින සුන්දරත්වය තවත් තැනක නොතිබෙන්නට ඉඩ ඇත. අර්ධ කාන්තාර තත්වය ඇති, ‘බහාර් ඩාර්’ ප්‍රාන්තයට වඩා ‘හවාසා’... Continue Reading →

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑